Betunataki Phusphuri Chhaqtayiri: Qala Luratanakan Jani Uñt'at Aswan Ch'amanchirinakapa

¡Jikisiñäni!, Concreto-taki Defoamer-at aruskipapxañäni: Qala lurañanakan jan yäqat yanapirinakapa.

Yatisktawa, awisax uta qhipäxan juma pachpa patio lurañatakix hormigon ch'amaqt'askta, ukatsti mä layqa phukhunjama phullphullt'añ qallti? Jïsa, ukax phusaw jark'aqaski, ukatsti tukuyat lurañamarux wali jan waliruw tukuyaspa. Ukaw hormigonat phuspu chhaqtayirix mantani – aka ch'amani qullanakax hormigonamasatakix mä llamp'uchiriwa. Ukax jan walt'ayir thayat phuspunak chhaqtayiri kimikunakawa, ukhamat warantatamax ch'ullqi, llust'a, ukat unayatak sayt'añapataki. Walja maranakaw hormigonampi lurañanakamp yant'askta, ukatxa sañ munapxsmawa, mä kutix aka burbujanak chhaqtayirimp yatiqxasaxa, jumax muspharätawa kunjams nayrax jan ukamp lurañ yatirïkta.

Ukhamasti, ¿kunasa chiqpachapuni mä hormigon phuspu chhaqtayiri? Amuyt'am: hormigon wakichkasina, cementu, uma, ch'alla, ch'axwa, ukat inas yaqha yapxatatanakampi ch'allxtayasma. Taqi uka muytayawimpi ch'allxtawimpix thayaruw mantayi, ukasti phusphuruw uñstayi. Uka phusphurux janiw jan kuna jan walt'ayir phullphullikiti; jan ukasti hormigonaruw ch'amap jisk'achayi, ch'usa chiqanak jaytasina, ukasti qhiparux p'akjasispawa jan ukax umanak mantaspawa. Mä phusphuri chhaqtayirixa, chiqpachansa, mä jalsuñapataki yanapiriwa janukasti mä qawqha mayjt'ir yänakan chhaqht'atawa, ukasti uka phusphurinakaru llamkt'asin t'unji. Kunjamakitix mä jisk'a ch'uxña t'axsuñ jabona wira umaru yapxataspa ukhamawa – phu, phusphurix t'unjasiwa. Jilapart phusphuri chhaqtayirinakaxa umjamawa, wali jasakiw warantañataki, ukat jank'akiw irnaqapxi, hormigonan yaqha kasta kankañanakap jan mayjt'ayasina.

Kunatsa aka yänakampi llakisiñaxa? Nayraqataxa, ch'amapa wali jilxattayi. Jani jiljata thayampi phuqhantatäkasaxa, hormigonamaxa juk'ampi ch'amañchasiwa – yaqhip pachanakaxa 20-30% ukch'a juk'ampi ch'ullqhiwa. Ukax sañ muniwa, qhiparuxa juk'a askichañanakakiw wakisini, ukhamata qullqi ukhamaraki llakinaka jark'aqasiñataki. Ukatsti, wali suma tukuyawi churistu. ¿Jumax uñjistati uka jan wali jisk'a p'iyanaka jan ukax ch'ama pampachanaka mä pampa patxan? Uka phusphuri chhaqtayirinakax ukxa llamp'uchayi, wali yatiñamp luratjam uñstayañataki. Ukhamaraki, uta luririnakatakixa, bomba tuqi apayañatakix wali mayjt'ayiriwa. Phusani chhaxt'atax bombanaksa mangueranaksa wali jark'aqi, ukampirus mä phusu chhaqtayirimpi ukax mantikilljamaw sarayi. Ay, pachamamatakixa? Jichha pacha yaqhipanakax pachamamatakix walikiskiwa, juk'a VOC ukhanakaniwa, ukhamat janiw kawkhankirirus jan wali kimikunak jaqt'kätati.

Jichhax, ¿kunjamarak aka yänakax chiqpachapuni irnaqapxi? Mä juk'a ciencia tuqitawa, ukampirus janiw wali ch'amäkiti amuyt'añaxa. Defoamer ukax phusphurun p'allanaparuw ch'iqintaski, uka p'allan ch'amap jisk'aptayasa. Ukax phusphurunak phallayasi, jan ukax juk'amp jach'aru mayachasipxi, ukhamat juk'amp jasaki mistuñataki. Mä phukuru p'iyjañjam amuyt'am – thayax jank'akiw mistuwayxani. Wakiskirix pachapawa: chhaqhuñ pachanwa yapxatta, jilpachax nayrïr chhaqhuñ qhipata, ukhamat yaqha yapxatatanakaru jan jark'añapataki, superplastificadores ukanakjama. Ancha walja ukhaxa, ancha jallu chhaqtayaspa ukatxa lurañatakix chhaqtaspa; juk'aki ukhaxa, jallux qhiparaskiwa. Yatxatt'atanakaxa sementun jathitaparjama 0.1% ukhat 1% kama ukham uskuñ yatipxi, ukampirusa sapa kuti qillqatap uñakipaña jan ukasti nayraqata jisk'a lurañampi yant'aña.

Yaqhip kasta utjarakiwa, kunampis irnaqaskta ukarjama. Silicona-mpi lurat espuma chhaqtayirinakax wali uñt'atawa, kunatix wali alkalino ukham chiqanakan, hormigon ukhamanakan, wali askiwa. Jaya pacha aguantapxi ukat junt'us wali aguantapxiwa, junt'u pachan wali askiwa. Ukatsti, silicona jan apnaqir yaqhanakaw utjaraki, aceite mineral jan ukax alcohol ukamp luratäki ukanaka, ukax juk'amp pisi chaniniwa ukat silicona ukax ch'amakt'ayir jan ukax mayninakamp jan wali apasiñ jan ukax jan walt'awinak uñstayir ukhax wali askiwa. Polvoran espuma chhaqtayirinakax utjarakiwa, waña chhaxt'atanakataki jan ukax nayraqat lurat yänakataki wali askiwa. Pachamama suma uñjañ lurañanakataki munsta ukhaxa, ali aceitenakat lurat biológico ukhamäki ukanaka thaqhañama – ukanakaxa juk'ampi uñt'atäxapxiwa, pachamama jark'aqirïtapata ukhamaraki suma irnaqäwipa jan chhaqtayasa.

Chiqpach pachanxa, aka phuspu chhaqtayirinakaxa taqi chiqanwa uñsti. Uñacht'äwipataki, wakichat hormigon lurañ utanaka: sapa uruw walja tuniladanak apsu, ukat phuspu chhaqtayirinakaxa kamiyunanakax jan phuspun jark'aqata sarantaskakiñapatakiw yanapt'i. Jach'a lurawinakataki, sañäni chakanaka jan ukax jach'a utanak lurañataki, kawkhantix hormigonax suma khathatt'ata ukat ch'ullqhichatañapax wakiski, espuma chhaqtayirinakax yanapt'i, ukhamat thayax janiw uka luratax ch'amap chhaqtaykiti. Pachpa pampachasiñ pampakunsa jan ukax k'achachata hormigonanakansa, uka k'ajkiri juch'anakax uñnaqap jan waliptayi, ukham juch'anak janiw utjkiti. Amtastwa mä masijar garaje pampap lurañan yanapt'kayäta uk – jan phusphuriñ jark'aqirimpi, suiza kesu ukhamaw uñnaqt'äna. Mä juk'a ukamp ch'allt'ayäta, ukatsti, ¡qhispi uñnaqjam llust'apuniw tuküna!.

Ukampisa, janiw taqpachax askikiti. Waliki apnaqañamawa. Ancha walja apt'asiñax ch'amaqt'irux sinti jathi ukhamarak ch'ama uchañatakix ch'amawa tukuyaspa, jan ukax jaljtayaspa. Jani juk'ampi phuspu uñstayañatakix, sapa kuti k'achitat ch'allxatt'añamawa. Ukatsti, walik imañamawa – jani chullunkhayir jan ukax sinti junt'ur uchañamäkiti, jan ukhamäxipanxa jaljtasispawa ukat ch'amapas chhaqtaspawa. Aka lurañar machaqätaxa, luririn iwxt'anakapamp qalltam jan ukax alxirimamp parlt'am; jupanakax manqhat yatiñanakapaniwa.

Taqi kunat amuyt'asaxa, hormigonat burbujanak chhaqtayirix inas janiw wali uñjasiñjam irnaqañäxiti, ukampirusa, kunayman yänak pacha tukuykam sayt'añapataki lurañ munirinakatakix wali wakiskiriwa. Jutir kutix hormigonampi wali phuqhantat irnaqaskäta ukhaxa, yant'am – atiñama (ukhamarak qullqi imañamas) yuspärätamwa. ¡Khitis yatiyäna phullunaka p'akjañax ukham wakiskirïspawa! ¡Jilatanaka, kullakanaka, sayt'askakiñäni!