Silicona Phusu Chhaqtayiri: Phusun Jank'a Uñisiripa

Phuspu. Fábricas ukanxa jark'aqasiñawa, q'añu uma k'umarañ utanxa p'iqi usuwa, ukat manq'a lurañanxa mä llakiwa. Ukampisa, ¿kunatsa industrias ukanakaxa walja maranak qhipatxa antifoam defoamer ukaru atinipxaki? Juk'akiwa: wali askiwa irnaqapxi. Jank'aki. Jichhaxa qhanstayañäni kunjams aka químicos ukanakaxa phuspu chhaqtayapxi, kawkinkansa juk'ampi askïpxi, ukat kunatsa jani sapa kuti jach'a yanapirïpkiti.

---

Phusun Q'añu Lurawinakapa

Thayampi, umampi, lip'ichi yänakampi = phuspu. Jabunan phullunkhanakap amuyt'am, ukampirus juk'amp jach'a ukat juk'amp q'añu. Q'añu umanakanxa, bacterianakax lip'ichi q'añun imantat gasanakwa thuqt'apxi. Petróleo refinación utanakanxa, químicos ukax phuspuruw tuku. Phuspux sensoranak jark'aqi, luräwi jisk'aptayi, ukat phallaspawa.

¿Silicona-mpi lurat phullu chhaqtayiricha? Jupanakax nina jiwayirinakawa. Ukampis, ¿kunjamasa?

---

Silicona-mpi pä kuti nuwasiña

Silicona-mpi lurat phullu jisk'aptayiri ch'amaqt'awiwa, silicona aceitempi (PDMS) ukat jisk'a uma jani katuqiri partikulunakampi. Akawa jupanakan amtawipaxa:

1. T'ijtañaSilicona aceitenakaxa phullu patanakana mä wira warantatjamaw jank'aki t'ijuri. Ukax phullun “lip'ichiparuw” aynacht'ayi.”

2. P'akintañaCh'ullqi sílice jisk'a t'unanakaxa burbujanakaru ch'allxtapxi, globonakjam phallayasina.

Amuyt'am mä laphimpi lurañ utan t'impuskir pulpa phukhu. Phusux nina laq'jamaw jilti. Mä juk'a silicona phusu chhaqtayirix ch'allt'atawa—phusux jank'akiw chhaqti. Máquinanakax wasitat juyphiwipxi.

---

Kasta: Janiw taqi silicona-nakax pachpakiti

1. Q'uma Silicona AceiteCh'ullqiwa, janiw k'umarañ munkiti, ukat jan wali irnaqäwinakatakix wali askiwa. Petróleo refinaciónanakax k'allk'u umanakat jaljtayañatak apnaqapxiwa. Ukampirus, umarux uñisiwa ukat puchunaka jaytawayi.

2. Silicona emulsiónanaka: Silicona aceiteni uma chhaqhtata. Qullañ utanaka jan ukax isinak samichañatakix apnaqañax jasakiwa. Juk'a puchuniwa, ukampirus ancha junt'unxa janiw ch'amanikiti.

3. Silicona laq'aCh'aranqañkama wañata ukhamaraki ikitawa. T'axsuñ qulla luririnakax wali munapxiwa—t'axsuñax qalltkama janiw kh'añuchkiti.

---

Kawkhantix silicona ukax yanapt'ki

• Manq'a Lurañ Fábricas¿Frijerana aceitapax phullq'iti? Silicona phullq'a jisk'aqt'irix jank'akiw jisk'aqt'i. Irnaqirinakax yänak wali ch'amampiw t'axsurapxi—chips-anakax janiw aceitani mallt'anipkiti.

• Qulla Lurañ Yatiqañ Uta: ¿Bioreactores ukan qullanak lurañanxa silicona ukampix janit llakisiñax wakiskiti? Janiw ukhamäkiti. Qullañatakix PDMS ukax wali q'umawa. Janiw khuchhuchasiñax utjkiti, janiw pantjasit lurañanakas utjkiti.

• P'iyañ makinanakaLajra phuspux p'iyañ sayt'ayi. Silicona-mpi lurat phuspu chhaqtayirinakax juyphi, junt'u, ukhamarak ch'ama aguantapxi. Bombanakax bombañampiskiwa.

---

Silicona-n jan wali uñnaqapa

Puchunaka. Aka aruxa ali uywirinakaruxa muspharkañ samkanaka uñstayiriwa. Silicona aceitenakaxa tubonakaru, junt'u turkayañanakaru, ukatxa suysunakarusa lip'katasiriwa. Japón markan mä ch'ama lurir utaxa sapa phaxsixa walja urasa apt'asi, thayanchañ torrenakatxa silicona q'añu khichhuñataki.

Ukatsti pachamamaxä? Silicona ukax janiw chhaqkiti. Uraqina, jawiranakana, ukat inas umañ umaman qhipararaki. Europa markan REACH kamachinakapax jichhax yaqhip kasta silicona ukanak jark'iwa.

---

Silicona-n pantjatanakap askichaña

1. Ch'axrutaSilicona laq'ampi ch'amaqt'aña. Mä Alemania markankir papel lurañ utaxa, PDMS rapi-sawi esteres ukanakampi ch'amaqt'asina, puchunakap jisk'aptayawayi. Phusuxa samart'awayiwa, llusk'axa janiwa.

2. Jisk'a emulsionesJisk'a silicona ch'aqanakampi, jank'a lurañampi. India markan mä isinak lurañ fábrica mayjt'awayi—juka'a espuma chhaqtayiri apnaqata, isinakan juka'a ch'ixinakampi.

3. Jupa pachpa q'umachasiñaMachaq formulanakax umaampi t'axsusir surfactantenakaniwa. Janiw sapa simana tankinaka q'umachañax wakiskxaniti.

---

Chiqpach Pachan Atipäwinaka (ukhamaraki Pantjasïwinaka)

AtipjañaCalifornia markan mä q'añu uma q'umachiri plantax walja maranakaw phusphuru nuwasïna. Silicona phusphuru chhaqtayirix irnaqänwa, ukampirus khuchi jaytawayi. Jupanakax mä pachpa q'umachasiñ ch'amaqaruw turkayapxäna—askichañ gastunakax 30% ukjamaw jisk'aptäna.

¡Ay!Mä quimica lurawi utaxa silicona ukamp lurat espuma jark'aqiri, ácido ukamp q'umachirinakampi chhaqhantawayi. ¿Kunas mistuwayi? Mä goma ukham ch'amaqata, ukax walja urunakaw tubonakat jalluqtasiñatakix apt'asïna. Yatichäwi: Yant'aña. Sapa kuti yant'aña.

---

¿Silicona ukamp lurat espuma jark'aqir apnaqañamti?

Jiskt'aña

• Qawqha junt'usa, qawqha ch'amasa? Silicona ukax jilpachanakan apnaqi.

• Puchunakampix atipxasmati? Jan ukhamäxipanxa, híbridos yant'am.

• Kamachinakaxa kunsa sapxi? Aka markan kamachinakap uñakipt'am—yaqhip silicona-nakax jark'atawa.

Belgica markan mä cerveza luririxa aski chimp'u jikxatayna: jan walt'äwinakatakix silicona, sapa uru apnaqañatakix aliñanakat lurat aceite phuspu jark'aqiri. Phuspux janiw mistkiti, uñakipirinakax kusisitäpxiwa.

Silicona phuspu jitt'ayirinakax janiw wali askïkiti, ukampirus jilapartix jank'aki askichañatakiw apnaqasi. Industrianakax pachamamatakix juk'amp suma thakhinaka thaqhapkipanxa, juk'amp yatiñani siliconanakaw uñstawayi. Jichhakamax, phuspunakax jan jitt'kipanxa, jupanakaruw nayraqat apnaqasi.